جواب : در صورت وجود مماثل ، گرفتن فشار ، توسط غير مماثل جايز نيست . و در صورت عدم وجود مماثل ، به مقدار ضرورت و ناچارى ، مانعى ندارد . و اگر بدون لمس و نظر ممكن باشد ، لمس و نظر مطلقا جايز نيست « 1 » . سؤال 2093 : آيا معاينهء افراد غير بيمار ، براى كنترل سلامتى آنان ، در صورت لزوم تماس با نامحرم ، جايز است يا نه ؟ جواب : در غير موارد ضرورت جايز نيست . و مورد فوق از موارد ضرورت نيست . سؤال 2094 : آيا تعيين ضرورت به عهدهء عرف است يا شخص مكلف و يا افراد صاحب‌نظر ؟ جواب : به عهدهء متخصص است و در امور پزشكى ، تعيين ضرورت به عهدهء پزشك متخصص است كه از گفته او اطمينان حاصل شود . سؤال 2095 : نگاه كردن به عكسهاى عريان كه در كتب درسى پزشكى موجود است ، اگر به قصد آموزش باشد ، جايز است يا نه ؟ در صورتى كه موجب ريبه گردد تكليف چيست ؟ جواب : بدون قصد ريبه « 2 » مانعى ندارد و با قصد ريبه و التذاذ جنسى و يا مفسده ، جايز نيست . سؤال 2096 : آموزشهايى كه ملازم لمس و نظر بدن نامحرم است و به احتمال اينكه در آينده حفظ جان فردى ، منوط به آن باشد ، چه حكمى دارد ؟ جواب : اگر حفظ جان يا سلامتى مؤمنين ، گرچه در آينده ، موقوف به اين امور باشد ، به مقدار ضرورت ، جايز است و اگر با دستكش يا با نگاه كردن در آينه ممكن باشد ، بدون آنها جايز نيست . سؤال 2097 : در حكم تماس بدن مرد و زن نامحرم ، آيا فرقى بين مسلمان و غير مسلمان مىباشد ؟

--> ( 1 ) - مسائلى در اين زمينه در احكام خانواده تحت عنوان « نظر به نامحرم و گفتگو و تماس با او » مطرح گرديده است . ر . ك : ص 453 . ( 2 ) - ريبه ، يعنى ترس وقوع در گناه و فساد .